Ministry of Justice Logo
 

Ko ō Āheinga inā Tūkinotia

Victims' Rights Act 2002

Ko te Hunga Āwhina

He whānui tonu te āwhina me te pārongo mō ō āheinga ka taea te tiki atu i:

  • Te tari pirihimana e pātata ana ki a koe
  • Te kaitohutohu pārurenga a te kooti (Te Tari Kooti - Department for Courts)
  • Te Tari mō ngā Whakatika Hara (Department of Corrections)
  • Te Manatū Hauora (Ministry of Health)
  • Te Rōpū Tautoko Pārurenga - Victim Support (waeahia te nama 0800 VICTIM, 0800 842 846 rānei)
  • Te Ratonga Aro Pawhera (Rape Crisis)
  • Te Āhuru Wāhine (Women’s Refuge)
  • Te Pokapū Ture e pātata ana ki a koe
  • Te Āhuru Wāhine Māori
  • Te Whakahaere Iwi, ko ngā kaumātua rānei
  • Ngā Pokapū Whakahoki Pātai mai i te Iwi Whānui (Citizens’ Advice Bureaux)
  • Tō tākuta, te Pokapū Hauora e pātata ana ki a koe
  • Te Poari Tuku Whakamātau o Aotearoa (New Zealand Parole Board)
  • Te Tari Āwhina i te Tamaiti, te Rangatahi, tae atu ki te Whānau (Department of Child, Youth and Family Services)
  • Te Hiranga Tangata (Department of Work and Income)
  • Te Kaporeihana Āwhina Hunga Whara (ACC)
  • www.justice.govt.nz (mō ngā kōrero mō te Ture Tikanga Pārurenga 2002)

He Āwhina Anō

Mā tēnei pukapuka koe e ārahi ki ngā kōrero matua hei āwhina i a koe. Mehemea kāore koe i te mārama ki ō āheinga, kei te hiahia rānei ki ētahi atu pārongo, me kōrero ki ngā pirihimana e whakahaere ana i tō take, ki te kaitohutohu pārurenga a te kooti, me waea rānei ki tētahi o ngā kaiāwhina e rārangi ake nei. Mā rātau koe e āwhina.

Ko te tikanga, me hūmārika, me aroha te whakahaere i a koe, ā, me aro hoki te tangata ki tō mana me tō punanga. Me whiwhi āwhina koe e tutuki ai ō hiahia ahakoa ā-hauora, ā-akoako, ā-rongoā, ā-ture rānei.

He pārurenga koe, mehemea

  • kua hara tētahi tangata ki a koe, ki tō tamaiti rānei, kua ngāro, kua pakaru rānei ō rawa
  • kua mate tētahi o tō whānau tata, kua kore rānei e āhei ki te whakatau ritenga mō tōna oranga nā tētahi hara.

Mehemea kua pāngia kētia koe e tētahi hara, tērā tonu pea ka meinga koe he pārurenga.

Ko ō Āheinga

I te wā poto ka taea, ka whakawhiwhia koe ki ngā pārongo e hāngai ana. Ākene pea ka raua atu he kōrero mō ngā āwhina ā-rongoā, mō ngā takuhe pūtea ka taea, mō te tiaki ā-ture e wātea ana ki a koe, ki tō whānau hoki, he kōrero hoki mō ngā kaupapa tautoko, akoako e wātea ana ki a koe. Ka whakamāramahia hoki ki a koe ngā momo āwhina e hāngai ana, pēnā i ērā e whakaratoa ana e te Rōpū Tautoko Pārurenga, i te Ratonga Aro Pawhera, i te Āhuru Wāhine hoki.

Ka haere nei ngā mahi, ka rongo kōrero koe i ngā pirihimana, i te kaikarawhiu, i te kaitohutohu pārurenga a te kooti, mō:

  • ngā karawhiu kua takoto, mō ngā take rānei i kore ai i whiua ai he karawhiu
  • te huarahi ka whakaritea mō te tangata e whakapaetia ana/tangata hara rānei, hei tauira, ko te kimi huarahi kē, ko te kooti, ko te aha rānei
  • te rā me te wāhi o te tūnga kooti, me ngā pīra
  • ngā āhuatanga o ngā tikanga here mō te tangata e whakapaetia ana
  • ko te wāhi ki a koe hei kaiwhākī, tae atu ki tētahi whakamārama mō te huarahi whakatakoto kōrero
  • ko te whakataunga o te kooti.

He pukapuka kore utu a ngā Pirihimana o Aotearoa me te Tari Kooti, he pārongo anō hoki, mō ō āheinga inā tūkinotia me te noho hei kaiwhākī. He tāngata a ngā kooti kua āta whakangungua ki te āwhina pārurenga, ā, tērā anō ko te Rōpū Tautoko Pārurenga me ētahi atu whakahaere ā-hapori hei āwhina i a koe.

He Tangata hei Tautoko i a Koe

Mehemea e hiahia ana koe, e āhei ana tētahi atu – he tangata tautoko nāu i whiri – ki te tiki pārongo mōu. Pātaihia ko ngā Pirihimana, ko te kaitohutohu pārurenga a te kooti, ko te Rōpū Tautoko Pārurenga, ko tētahi atu whakahaere rānei mō te tangata tautoko e tōtika ana mōu.

E Āhei ana Koe ki te Kōrero i ō Whakaaro ki te Kaiwhakawā

Ka pātai tētahi pirihimana, tētahi kaimahi tautoko pārurenga rānei he aha te pānga atu o te hara ki a koe. Ka whakamahia te whakautu hei whakarite i tētahi Kōrero Pānga Pārurenga. Ehara i te mea me mātua hoatu he pārongo, engari inā ka hoatu, ka whakaarohia tēnei e te kaiwhakawā i tana noho ki te whakatau i te here ka whiua ki te tangata hara.

E tohua ana tō tūranga haumaru nō te mea kāhore te tangata e whakapaetia ana/te tangata hara e āhei ki te pupuri i tētahi kape o tō kōrero. Tērā pea ka kore e hoatu ki a ia ko tētahi wāhi o te kōrero, ko te katoa rānei.

Ka taea e te pirihimana, e te kaimahi tautoko pārurenga rānei ngā whakamārama mō ngā Kōrero Pānga Pārurenga te whakamārama atu ki a koe.

He Āheinga Anō

Ka kōrero te kaiwhakapae ki a koe inā ka puta he tono kia aukatia te tā i te ingoa o te tangata e whakapaetia ana, ā, māna hei whakaatu ō whakaaro ki te kaiwhakawā.

Ka aro hoki te Poari Tuku Whakamātau o Aotearoa ki ō whakaaro mō te tuku whakamātau i te tangata hara, mō te here ki te kāinga rānei i a ia, ā, ka aro hoki ki ō whakaaro mō ngā momo here me whakarite inā whakaaetia ana ēnei āhuatanga. Ka arohia anō hoki ō whakaaro mō ngā āhuatanga o te tuku i te tangata hara i te wā kua eke ōna tau ki te herehere.

He kōrero anō a te Poari Tuku Whakamātau o Aotearoa mō ō āheinga inā tūkinotia. Ka taea anō koe te āwhina e te Rōpū Tautoko Pārurenga mō te taha ki ngā mahi a te Poari Tuku Whakamātau me te tuku tāpaenga ki a rātau.

He Āheinga anō mō te Hunga kua Pāngia e te Tūkino Taimaha

E whai pānga ana ēnei āheinga mehemea:

  • kua pāngia koe e te koeretanga, kua patua kinotia rānei
  • kua tino whara koe
  • kua mate tētahi o tō whānau tata, kua kore rānei e āhei ki te whakatau ritenga mōna nā tētahi hara
  • kua rite tonu tō māharahara ki tō oranga, ki te oranga rānei o tētahi o tō whānau tata.

Ko te Tuku i runga i ngā Tikanga Here

Ka arohia e te kaiwhakawā ō whakaaro mō te tuku i te tangata e whakapaetia ana i runga i ngā tikanga here, ā, ka whakamōhiotia ki a koe te whakataunga.

Te Whakamōhio i te Pārurenga

Tērā pea ka āhei koe ki ngā pārongo me ngā pukapuka e hāngai ana ki tō take mā te ritenga o te Whakamōhio Pārurenga. Mā ngā Pirihimana koe e whakamōhio mehemea e āhei ana koe ki ēnei kōrero.

E āhei ana koe ki te pātai mā tētahi atu e tiki ngā kōrero nei mōu. Heoi, me whakaae ā-tuhi nei taua tangata nō te mea ka noho takohanga ia mō te hoatu i ngā pārongo, me te whakaū tēnā e mārama ana koe ki ngā pārongo nei.

Me hoatu e koe ngā kōrero mō tō kāinga noho ki ngā Pirihimana (ko ngā kōrero rānei mō te kāinga noho o tō māngai). Me tuku hoki he kōrero hou inā ka neke whare koe.

Mehemea ka whai wāhi koe ki te tikanga whakamōhio pārurenga, ka whakawhiwhia koe ki ētahi pārongo whānui nei, tae atu ki ngā kōrero mō:

  • te whiringa tuku whakamātau a te tangata hara, mō ngā whiringa rānei ki te whakatau mei tukuna te tangata hara kia herea i te kāinga
  • te wā e rite ana te tangata hara kia tukuna i te whare herehere, i te here i te kāinga rānei
  • te whakataunga o ngā whiriwhiringa mō te tuku whakamātau, mō te here i te kāinga, mō te tuku rānei
  • te puringa, te tukunga rānei i te tangata hara ki te hohipera wairangi
  • te whakaaro mehemea me whakahoki te tangata hara ki tōna whenua tupu.

E āhei ana koe:

  • ki te tono i ētahi pārongo mō te tangata hara i mua i ngā whiriwhiringa mō te tuku whakamātau, mō te here i te kāinga, mō te tuku rānei (hei āwhina i a koe ki te whakarite i tō tāpaenga kōrero ki te Poari Tuku Whakamātau o Aotearoa)
  • Ki te whakamōhio i ō whakaaro mō te whakahokinga atu o te tangata hara ki te whenua tupu.

He kōrero anō a ngā Pirihimana me ngā kaitohutohu pārurenga a te kooti mō te tikanga whakamōhio pārurenga nei. E āhei anō te Rōpū Tautoko Pārurenga ki te tautoko. He mahi tahamaha tēnei, heoi kia kaha tō pātai mai ki te āwhina.

Ngā Hara Koeretanga

Tērā pea ka tāmia ngā kōrero mō ngā hara koeretanga mehemea ka taea te tohu ko wai te tangata e whakapaetia ana, e whiua ana rānei, hei tiaki i a koe. E āhei ana koe ki te tono kia tāia ēnei kōrero.

He Kōrero Āwhina, He Utu Hāereere

He pūtea tā te Kaporeihana Āwhina Hunga Whara hei āwhina i ngā utu mō te kōrero āwhina inā kua tūkinotia koe i te koeretanga. Ka taea e te Rōpū Tautoko Pārurenga te ārahi i a koe ki te kōrero āwhina mehemea kua kohurutia tētahi o tō whānau.

Tērā pea ka āhei koe ki tētahi pūtea mō te haere ki te kooti, ki ngā whiriwhiringa tuku whakamātau rānei.

He pārongo anō a te Kaporeihana Āwhina Hunga Whare me te Rōpū Tautoko Pārurenga mō te kōrero āwhina me ētahi atu momo tautoko e wātea ana.

He Utu

Tērā ētahi momo utu mō te wharanga me te whētuki ōu i te hara. E toru ēnei:

He utu moni, he kamupeneheihana

Tērā pea ka tono te kooti kia utu moni te tangata hara ki a koe mehemea kua raru koe i te ngaromanga o ō rawa, i te pakarutanga rānei o ō rawa, kua ngaua kinotia rānei te wairua.

He mahi whakatika hara

E tautokona ana te kaupapa kia hui ngā tāngata hara ki ngā pārurenga (engari ehara i te mea me hui, ehara hoki i te tika i ngā wā katoa) hei āwhina i te whakataunga o ngā take e pā ana ki te hara.

Tērā pea ka tono te tangata hara, ko tōna māngai rānei, ki te whakatika i te hara ki a koe. Ākene pea he utu kamupeneheihana tēnā, ā-moni nei, ā-mahi nei rānei.

He hui whānau (Family Group Conference)

Mehemea nā te tamaiti, nā te taiohi (kei raro iho i te 17 tau) te hara, ka tū pea ko tētahi hui whānau hei āwhina i ngā whakaritenga mō te tangata hara. Ka pōwhiritia koe kia haere, ā, he pai anō te hari atu he tāngata hei tautoko i a koe. Ehara i te mea me tae atu mehemea kāore koe i te hiahia.

He pārongo anō a ngā kaitohutohu pārurenga a te kooti, a ngā Pirihimana o Aotearoa, a te Rōpū Tautoko Pārurenga anō hoki mō ō āheinga e pā ana ki te utu.

Mehemea Kāore e Hāpaitia ō Āheinga

Mehemea e whakapono ana koe kāore ngā āheinga i whakamāramatia ki te pukapuka nei i hāpaitia, me kōrero koe ki te whakahaere nāna koe i āwhina i te tuatahi. Mā te Rōpū Tautoko Pārurenga koe e āwhina ki tēnei āhuatanga.

Mehemea kāore koe i te māha ki te whakautu a te whakahaere, e āhei ana koe ki te tuku i tō take ki:

Te Tari o te Poungaio
(inā kāore tō take i te aro ki tētahi pirihimana)
Pouaka Poutāpeta 10 152, Te Whanga-nui-a-Tara
Waea: 0800 802 602
www.ombudsmen.govt.nz

Te Mana Whakapaenga Pirihimana
(inā e aro ana tō take ki tētahi Pirihimana)
Pouaka Poutāpeta 5025, Te Whanga-nui-a-Tara
Waea: 0800 503 728

Te Mana Mātāpono Matatapu
Pouaka Poutāpeta 466, Tāmaki-makaurau
Waea: 0800 803 909
www.knowledge-basket.co.nz/privacy/

Ministry of Justice
PO Box 180, Wellington, New Zealand
www.justice.govt.nz

Contact Us | Careers | Site Map | Access Keys | Privacy Statement | Disclaimer | newzealand.govt.nz
Copyright © New Zealand Ministry of Justice, Tāhū o te Ture

skip navigation to contentAccesskey information Home Page Site Map Search this site Contact information NZ Government Portal