|
||||||||||||
|
||||||||||||
Ko ō Āheinga inā TūkinotiaVictims' Rights Act 2002Ko te Hunga Āwhina He whānui tonu te āwhina me te pārongo mō ō āheinga ka taea te tiki atu i:
He Āwhina Anō Mā tēnei pukapuka koe e ārahi ki ngā kōrero matua hei āwhina i a koe. Mehemea kāore koe i te mārama ki ō āheinga, kei te hiahia rānei ki ētahi atu pārongo, me kōrero ki ngā pirihimana e whakahaere ana i tō take, ki te kaitohutohu pārurenga a te kooti, me waea rānei ki tētahi o ngā kaiāwhina e rārangi ake nei. Mā rātau koe e āwhina. Ko te tikanga, me hūmārika, me aroha te whakahaere i a koe, ā, me aro hoki te tangata ki tō mana me tō punanga. Me whiwhi āwhina koe e tutuki ai ō hiahia ahakoa ā-hauora, ā-akoako, ā-rongoā, ā-ture rānei. He pārurenga koe, mehemea
Mehemea kua pāngia kētia koe e tētahi hara, tērā tonu pea ka meinga koe he pārurenga. Ko ō Āheinga I te wā poto ka taea, ka whakawhiwhia koe ki ngā pārongo e hāngai ana. Ākene pea ka raua atu he kōrero mō ngā āwhina ā-rongoā, mō ngā takuhe pūtea ka taea, mō te tiaki ā-ture e wātea ana ki a koe, ki tō whānau hoki, he kōrero hoki mō ngā kaupapa tautoko, akoako e wātea ana ki a koe. Ka whakamāramahia hoki ki a koe ngā momo āwhina e hāngai ana, pēnā i ērā e whakaratoa ana e te Rōpū Tautoko Pārurenga, i te Ratonga Aro Pawhera, i te Āhuru Wāhine hoki. Ka haere nei ngā mahi, ka rongo kōrero koe i ngā pirihimana, i te kaikarawhiu, i te kaitohutohu pārurenga a te kooti, mō:
He pukapuka kore utu a ngā Pirihimana o Aotearoa me te Tari Kooti, he pārongo anō hoki, mō ō āheinga inā tūkinotia me te noho hei kaiwhākī. He tāngata a ngā kooti kua āta whakangungua ki te āwhina pārurenga, ā, tērā anō ko te Rōpū Tautoko Pārurenga me ētahi atu whakahaere ā-hapori hei āwhina i a koe. He Tangata hei Tautoko i a Koe Mehemea e hiahia ana koe, e āhei ana tētahi atu – he tangata tautoko nāu i whiri – ki te tiki pārongo mōu. Pātaihia ko ngā Pirihimana, ko te kaitohutohu pārurenga a te kooti, ko te Rōpū Tautoko Pārurenga, ko tētahi atu whakahaere rānei mō te tangata tautoko e tōtika ana mōu. E Āhei ana Koe ki te Kōrero i ō Whakaaro ki te Kaiwhakawā Ka pātai tētahi pirihimana, tētahi kaimahi tautoko pārurenga rānei he aha te pānga atu o te hara ki a koe. Ka whakamahia te whakautu hei whakarite i tētahi Kōrero Pānga Pārurenga. Ehara i te mea me mātua hoatu he pārongo, engari inā ka hoatu, ka whakaarohia tēnei e te kaiwhakawā i tana noho ki te whakatau i te here ka whiua ki te tangata hara. E tohua ana tō tūranga haumaru nō te mea kāhore te tangata e whakapaetia ana/te tangata hara e āhei ki te pupuri i tētahi kape o tō kōrero. Tērā pea ka kore e hoatu ki a ia ko tētahi wāhi o te kōrero, ko te katoa rānei. Ka taea e te pirihimana, e te kaimahi tautoko pārurenga rānei ngā whakamārama mō ngā Kōrero Pānga Pārurenga te whakamārama atu ki a koe. He Āheinga Anō Ka kōrero te kaiwhakapae ki a koe inā ka puta he tono kia aukatia te tā i te ingoa o te tangata e whakapaetia ana, ā, māna hei whakaatu ō whakaaro ki te kaiwhakawā. Ka aro hoki te Poari Tuku Whakamātau o Aotearoa ki ō whakaaro mō te tuku whakamātau i te tangata hara, mō te here ki te kāinga rānei i a ia, ā, ka aro hoki ki ō whakaaro mō ngā momo here me whakarite inā whakaaetia ana ēnei āhuatanga. Ka arohia anō hoki ō whakaaro mō ngā āhuatanga o te tuku i te tangata hara i te wā kua eke ōna tau ki te herehere. He kōrero anō a te Poari Tuku Whakamātau o Aotearoa mō ō āheinga inā tūkinotia. Ka taea anō koe te āwhina e te Rōpū Tautoko Pārurenga mō te taha ki ngā mahi a te Poari Tuku Whakamātau me te tuku tāpaenga ki a rātau. He Āheinga anō mō te Hunga kua Pāngia e te Tūkino Taimaha E whai pānga ana ēnei āheinga mehemea:
Ko te Tuku i runga i ngā Tikanga Here Ka arohia e te kaiwhakawā ō whakaaro mō te tuku i te tangata e whakapaetia ana i runga i ngā tikanga here, ā, ka whakamōhiotia ki a koe te whakataunga. Te Whakamōhio i te Pārurenga Tērā pea ka āhei koe ki ngā pārongo me ngā pukapuka e hāngai ana ki tō take mā te ritenga o te Whakamōhio Pārurenga. Mā ngā Pirihimana koe e whakamōhio mehemea e āhei ana koe ki ēnei kōrero. E āhei ana koe ki te pātai mā tētahi atu e tiki ngā kōrero nei mōu. Heoi, me whakaae ā-tuhi nei taua tangata nō te mea ka noho takohanga ia mō te hoatu i ngā pārongo, me te whakaū tēnā e mārama ana koe ki ngā pārongo nei. Me hoatu e koe ngā kōrero mō tō kāinga noho ki ngā Pirihimana (ko ngā kōrero rānei mō te kāinga noho o tō māngai). Me tuku hoki he kōrero hou inā ka neke whare koe. Mehemea ka whai wāhi koe ki te tikanga whakamōhio pārurenga, ka whakawhiwhia koe ki ētahi pārongo whānui nei, tae atu ki ngā kōrero mō:
E āhei ana koe:
He kōrero anō a ngā Pirihimana me ngā kaitohutohu pārurenga a te kooti mō te tikanga whakamōhio pārurenga nei. E āhei anō te Rōpū Tautoko Pārurenga ki te tautoko. He mahi tahamaha tēnei, heoi kia kaha tō pātai mai ki te āwhina. Ngā Hara Koeretanga Tērā pea ka tāmia ngā kōrero mō ngā hara koeretanga mehemea ka taea te tohu ko wai te tangata e whakapaetia ana, e whiua ana rānei, hei tiaki i a koe. E āhei ana koe ki te tono kia tāia ēnei kōrero. He Kōrero Āwhina, He Utu Hāereere He pūtea tā te Kaporeihana Āwhina Hunga Whara hei āwhina i ngā utu mō te kōrero āwhina inā kua tūkinotia koe i te koeretanga. Ka taea e te Rōpū Tautoko Pārurenga te ārahi i a koe ki te kōrero āwhina mehemea kua kohurutia tētahi o tō whānau. Tērā pea ka āhei koe ki tētahi pūtea mō te haere ki te kooti, ki ngā whiriwhiringa tuku whakamātau rānei. He pārongo anō a te Kaporeihana Āwhina Hunga Whare me te Rōpū Tautoko Pārurenga mō te kōrero āwhina me ētahi atu momo tautoko e wātea ana. He Utu Tērā ētahi momo utu mō te wharanga me te whētuki ōu i te hara. E toru ēnei: He utu moni, he kamupeneheihana Tērā pea ka tono te kooti kia utu moni te tangata hara ki a koe mehemea kua raru koe i te ngaromanga o ō rawa, i te pakarutanga rānei o ō rawa, kua ngaua kinotia rānei te wairua. He mahi whakatika hara E tautokona ana te kaupapa kia hui ngā tāngata hara ki ngā pārurenga (engari ehara i te mea me hui, ehara hoki i te tika i ngā wā katoa) hei āwhina i te whakataunga o ngā take e pā ana ki te hara. Tērā pea ka tono te tangata hara, ko tōna māngai rānei, ki te whakatika i te hara ki a koe. Ākene pea he utu kamupeneheihana tēnā, ā-moni nei, ā-mahi nei rānei. He hui whānau (Family Group Conference) Mehemea nā te tamaiti, nā te taiohi (kei raro iho i te 17 tau) te hara, ka tū pea ko tētahi hui whānau hei āwhina i ngā whakaritenga mō te tangata hara. Ka pōwhiritia koe kia haere, ā, he pai anō te hari atu he tāngata hei tautoko i a koe. Ehara i te mea me tae atu mehemea kāore koe i te hiahia. He pārongo anō a ngā kaitohutohu pārurenga a te kooti, a ngā Pirihimana o Aotearoa, a te Rōpū Tautoko Pārurenga anō hoki mō ō āheinga e pā ana ki te utu. Mehemea Kāore e Hāpaitia ō Āheinga Mehemea e whakapono ana koe kāore ngā āheinga i whakamāramatia ki te pukapuka nei i hāpaitia, me kōrero koe ki te whakahaere nāna koe i āwhina i te tuatahi. Mā te Rōpū Tautoko Pārurenga koe e āwhina ki tēnei āhuatanga. Mehemea kāore koe i te māha ki te whakautu a te whakahaere, e āhei ana koe ki te tuku i tō take ki:
Te Tari o te Poungaio Te Mana Whakapaenga Pirihimana Te Mana Mātāpono Matatapu Ministry of Justice |
||||||||||||
| Contact Us | Careers | Site Map | Access Keys | Privacy Statement | Disclaimer | newzealand.govt.nz | ||||||||||||
| Copyright © New Zealand Ministry of Justice, Tāhū o te Ture | ||||||||||||