TAU KOLOA MOUA HE TAU TAGATA NONOFO TOKOUA TUGA E HOANA MOE TAANE - KO E HIGOA E TAU FAKAMAAMAAGA KE LATA MO KOE

To hiki ai he aho 1 ia Fepuali he tau 2002, e Matafakatufono ne puipui aki e veveheaga he tau koloa he tau tagata nonofo tokoua tuga ni e hoana moe taane, he magaaho ka mavehevehe ai a laua poke mate ai e taha.

Ko e tau hikiaga nei ne kua amanaki ki ai, ke lata ai moe Matafakatufono ne fakahigoa ai koe Tau Koloa He Tau Tagata Nonofo Tokoua (Property (Relationships) Act 1976), ti lauia ai a lautolu ne kua mau fakamooli, pihia foko mo lautolu ne mau pouli.

Lauia fefe a mua ke he Matafakatufono nei ka mavehevehe?

Pete ni ko mua ko e tau tagata mau pouli, nakai la mau fakamooli, pihia foki ka eke ko e tau fifine tokoua poke tau taane tokoua ne kau nonofo tuga e hoana moe taane, to lauia a mua moe ha mua a tau koloa moua ke he Matafakatufono nei, he mogo ka mavehevehe ai a mua. Ko e vaha fakamua, lauia ai ni e hoana moe taane ne kua mau fakamooli. Ko e kakano he Matafakatufono nei ne kua amanaki ki ai, to vevehe ua e tau koloa ha mua, he magaaho ka mavehevehe ai a mua.

Iloa fefe kua mau pouli a mua poke nakai?

Ka eke kua 18 e tau tau moui ha mua, ti kua nonofo a mua tuga ni e hoana moe taane, pete ni nakai la fakamooli ai ha mua a nonofoaga kehe tau maveheaga ne fa omonuo ki mua he Akoako poke tagata kua kotofa ai he Fakatufono ke fakamau tagata, kua tatai ni a mua moe hoana moe taane ki lalo he Matafakatufono nei.

Ka eke kua nonofo tokoua a mua ke he 3 e tau tau ki luga, ti kua mavehevehe ai a mua he aho 1 ia Fepuali tau 2002 poke ha aho ni ka mole e aho ia, to lauia ai a mua ke he Matafakatufono nei.

Ka eke kua nakai la ia katoa e 3 e tau tau ha mua he nonofo tokoua, to nakai

lauia ai a mua ke he Matafakatufono nei.

Ko e higoa e mena ka tupu ke he tau koloa he mua ka mate ai e taha ha mua?

Kua lauia ai e tau tagata nonofo tokoua ka mavehevehe, pihia foko ke eke kua mate mua taha ha mua, pete ni kua mau pouli a mua. Ka eke kua mate ai e tokoua poke hoa haau, fifili e koe, ke talia poke nakai e tau koloa ne kua toka hifo he tokoua haau ke he tohi maveheaga haana ne kua taute pauaki (will) poke fakatali a koe ke moua ai e tufaaga haau ka vevehe ua ai e tau koloa ha mua tuga ne kua tohia ai ke he Matafakatufono nei.

Ka eke kua fita ni he fai tohi maveheaga a mua ne kua talaga, malu ai foki e maveheaga taute pauaki ha mua (will) he Matafakatufono nei. Ka ko e mena ha mua a ia ke fifili ki ai, ko e manako a mua poke nakai ke lauia ai a mua ke he Matafakatufono nei ne kua amanaki ki ai poke nakai, ka eke kua mate mua taha ha mua.

Kae kua ka eke kua kehe mamao e tuaga he hala moua tupe moe tau koloa ha maua he mogo ka mavehevehe ai?

Haha i ai he Fakafiliaga e ataina ke poaki ke totogi he taha ha mua e tau tupe kua fafati, ke he haana a hoa, ka eke kua kitia he Fakafiliaga kua matemate kelea poke nofogati lahi taha ha mua kae monuina lahi e taha, he magaaho ka mavehevehe ai.

Fakatai atu pehe nei, ko e magaaho ka oti ai e gahua he taha ke nofo kaina ke leveko e tau fanau ha mua, kae ataina mogo ia e hoa ke gahua ti kua holo ki mua e mitaki he haana a gahua, kua kehe lahi tuai e tau tutuaga ha mua ke he tau koloa moe falu a monuina foki tuga e tau hala moua tupe. Ko e tau faga mena pihia ka onoono ki ai e Fakafiliaga.

Gofua nakai ke taute kehe e maua ha maua a maveheaga?

To moua e mua e fakaataina i lalo he Matafakatufono nei ke talaga e mua ha mua a maveheaga ke lata moe veveheaga he tau koloa ha mua ka eke kua mavehevehe poke mate taha. Kua fakahigoa e puhala nei koe maveheaga taute ki tua, ti kua gofua foki ke taute fakamua e maveheaga nei ato nonofo tokoua ai a mua pihia foki ka eke kua fita ni a mua he nonofo tokoua.

Ka eke ko mua nonofo mau pouli, haha ia mua e ataina ke taute ai e maveheaga taute ki tua nei, mai he aho 1 ia Aokuso 2001 pete ni nakai la hoko ia ke he aho 1 ia Fepuali 2002.

Ka eke ko mua kua fita ni he mau, ti kua manako a mua ke taute foki ma mua e maveheaga ki tua, ke nakai lauia ai a mua moe ha mua a tau koloa, ke he Matafakatufono nei, ka mate mua tahta, gofua ke taute e maveheaga ha mua mai he aho 1 ia Aokuso 2001.

Ko e tau maveheaga pehe nei kua tonuhia ni ke taute moe fakamau ke he tau matatohi ti lata foki ia mua ke fakamooli e maveheaga nei ha mua. Kua lata a mua ke fakatutala mua takitokotaha moe loea to fakamooli e mua e maveheaga nei ne manako a mua ki ai.

Ka eke kua nonofo mau pouli a mua, ti kua fita ni he fai maveheaga a mua ne kua talaga to hoko ke he aho 1 ia Aokuso tau 2001, hagaao ia ke he tau koloa ha mua, ka eke kua hako moe tonu e puhala ne talaga aki ha mua a maveheaga, to nakai lauia ai a mua ke he Matafakatufono nei. Pihia foki ni ke he maveheaga he hoana moe taane ke lata ia moe ha laua a tau koloa ka eke kua mate taha ha laua.

[How can I get more information?]

Moua fefe e falu a fakamaamaaga foki?

Ka eke kua manako a koe ke moua a falu a fakamaamaaga foki, kia fakaaoga e komopiuta haau ke kumkikumi atu ke he uepesate (website) he Faahi Gahua Fakafili, ko e www.justice.govt.nz. Ka manako a koe ke moua falu a fakamaamaaga foki ke lata ai moe moui haau, kia kumikumi atu a koe ke he taha loea poke Matakau ne gahua ki ai e tau loea ne nakai fai totogi, ke he matakavi ne nofo ai a koe.

Ko e fakamaamaaga tote a nei hagaao ia ke he Matafakatufono nei. Ka manako a koe ke he falu a fakamaamaaga foki ke he Matafakatufono nei, ti kumikumi atu ke he taha loea poke Matakau ne gahua ki ai e tau loea tuga ni ne kua fakamaama atu.


skip navigation to contentAccesskey information Home Page Site Map Search this site Contact information NZ Government Portal